برای اطلاعات بیشتر در مورد نقش معلم در تربیت دانش آموزان به مطلب زیر توجه کنید.
در تمامی نظام های آموزشی مدرسه رکن اصلی تعلیم و تربیت میباشد. در این میان استفاده از فناوری و ابزارهای آموزشی در قالب مزایای مدرسه هوشمند نقش مهمی در ارتقای کیفیت آموزش دارد.معلمان نیز مربی و الگوهای با نفوذ تعلیم و تربیت هستند بنابراین شغل معلمی یکی از حساس ترین و پرمسئولیت ترین شغل های جامعه است.
پایه و اساس هر جامعه ای وابسته به تعلیم و تربیت افراد آن جامعه است. شکل گیری شخصیت نسل جدید به عوامل مختلف درونی و بیرونی بستگی دارد. عوامل مختلفی در تربیت موثر هستند که هر یک در جای خود مهم بوده و دارای درجه خاصی از تاثیر میباشند.
در میان این عوامل مختلف بیشترین تاثیر در تربیت به خانواده و مدرسه بر میگردد در واقع این دو، شخصیت هر فرد را شکل میدهند.
نقش معلم در شکلگیری شخصیت و تربیت اخلاقی دانش آموزان
معلم یکی از اثرگذارترین عوامل در شکلگیری شخصیت دانشآموزان است و رفتار او تأثیر مستقیم بر نگرش، اخلاق و شیوه برخورد دانشآموزان دارد. در محیط مدرسه، دانشآموزان علاوه بر یادگیری دروس، رفتارهای اجتماعی و اخلاقی را نیز از معلم خود الگو میگیرند.
در واقع، نقش معلم تنها به آموزش محدود نمیشود، بلکه او به عنوان یک الگوی رفتاری در فرآیند تربیت حضور دارد. نحوه برخورد معلم با دانشآموزان، رعایت عدالت، نظم، احترام و مسئولیتپذیری، همگی در شکلگیری شخصیت دانشآموزان نقش دارند.
دانش آموزان در محیط مدرسه رفتارهای خود را بازبینی کرده و تحت تأثیر تعاملات روزانه با معلم، به تدریج شخصیت اجتماعی و اخلاقی خود را تکمیل میکنند.
به همین دلیل، معلم باید علاوه بر آموزش علمی، به رفتار و اخلاق خود نیز توجه داشته باشد؛ زیرا دانشآموزان از رفتار او در کلاس، نحوه مدیریت آموزش و حتی تعامل با دیگر کارکنان مدرسه الگو میگیرند.
وظیفه معلم در تربیت اجتماعی دانش آموزان
معلم تنها مسئول آموزش دروس نیست، بلکه نقش مهمی در اجتماعیسازی دانش آموزان دارد. دانش آموزان در محیط مدرسه یاد میگیرند چگونه با دیگران ارتباط برقرار کنند، در فعالیتهای گروهی مشارکت داشته باشند و مسئولیتپذیری را تجربه کنند. رفتار معلم در کلاس، نوع تعامل او با دانش آموزان و شیوه برخورد با مسائل، الگوی مهمی برای یادگیری مهارتهای اجتماعی است.
نقش معلم در مدیریت کلاس و رفتار دانش آموزان
یکی از وظایف مهم معلم، مدیریت کلاس درس و ایجاد نظم آموزشی است. معلم باید بتواند رفتارهای مختلف دانش آموزان را هدایت کند، فضای یادگیری آرام ایجاد کند و با استفاده از روشهای تربیتی صحیح، از بروز رفتارهای نامناسب جلوگیری کند. مدیریت کلاس به معنای کنترل سختگیرانه نیست، بلکه ایجاد تعادل بین آزادی و نظم در محیط آموزشی است.
بیشتر بخوانید: ویژگی های دانش آموز در دوره ابتدایی
تاثیر معلم در روشهای نوین تدریس و یادگیری فعال
در نظام آموزشی مدرن، نقش معلم از انتقالدهنده صرف اطلاعات به راهنمای یادگیری تغییر کرده است. استفاده از روشهای تدریس فعال مانند یادگیری گروهی، پروژهمحور و آموزش مبتنی بر بازی باعث میشود دانشآموزان مشارکت بیشتری در فرآیند یادگیری داشته باشند. این روشها موجب افزایش انگیزه، درک عمیقتر مفاهیم و تقویت مهارتهای حل مسئله میشوند.
نقش معلم در توجه به تفاوتهای فردی دانش آموزان
هر دانش آموز دارای استعدادها، علایق و سبک یادگیری متفاوتی است. معلم موفق کسی است که این تفاوتها را شناسایی کرده و روش آموزش خود را متناسب با نیازهای هر دانشآموز تنظیم کند. این رویکرد باعث افزایش یادگیری مؤثر و جلوگیری از افت تحصیلی میشود.
بیشتر بخوانید: تشویق کودکان و نوجوانان به درس خواندن
هدف شناسی
اهداف هستند که در زندگی جهت کار، فعالیت و ارتباطات فردی در جامعه را مشخص میکنند.
در صورتیکه دانش آموز از اهداف تربیتی معلم آگاه باشد فعالیت های خود را با فعالیت های معلم هماهنگ خواهد کرد. در واقع باید این باور را در دانش آموزان به وجود آورد که مدرسه مکانی مقدس برای آموختن درستکاری، انسانیت و دینداری است.
به عنوان مثال اگر میخواهیم دانش آموزان ما عاشق وطن باشند باید با تعلیم و تربیت این مهم را در ذهن آنان بیافرینیم و انجام این کار توسط معلم امکان پذیر است.
شناخت ارزش ها
ارزش ها در هر جامعه ای برگرفته از فرهنگ، مذهب، آیین و رسوم و گرایش های جامعه میباشند. این ارزش ها با توجه به ابعاد مکانی، زمانی و اجتماعی در هر جامعه ای متفاوت هستند.
خانواده و وراثت درونی در شکل گیری ارزش ها بسیار مهم هستند اما بهترین مکان برای پرورش اصول ارزشی مکانی است که آموزش رسمی در آن انجام میشود و این آموزش توسط معلم انجام خواهد شد.
توجه به تفاوت ها و شناخت دانش آموزان در دبستان پیشرو
برای دوستانه و محترمانه بودن رابطه بین معلم و دانش آموزان معلم باید علایق، استعدادها و نیازهای دانش آموز را شناخته و آن ها را طبقه بندی کند.
معلم باید با هر یک از دانش آموزان مطابق نیازها و استعدادهایش رفتار کند.
توجه به تفات های فردی هر دانش آموز پایه انتخاب شیوه های خاص تربیتی میباشد. معلم باید نقاط ضعف هر دانش آموز را شناسایی کند اما نباید بر روی این نقاط تمرکز کند چرا که باعث ناامیدی میشود. معلم باید با شناخت نقاط قوت و ضعف هر دانش آموز نقاط قوت او را تقویت و نقاط ضعفش را برطرف نماید.
نقش الگویی معلم
کمال گرایی و فضیلت خواهی از ویژگی های هر انسانی است.
دیدن فضیلت و کمال در الگوهای دینی، سیاسی، اجتماعی و … باعث میشود انسان درصدد الگوبرداری از آن ها برآید.
موثرترین روش تربیتی ارائه ی الگو است چرا که هر دانش آموزی در زندگی نیازمند یک الگو است.
دانش آموز نیاز دارد که بداند چه رفتاری خوب و چه رفتاری بد است، چه کاری را باید انجام دهد و چه کاری را نباید انجام دهد همه ی این ها از روش الگویی تعلیم و تربیت نشات میگیرد.
در این میان معلم در مدرسه پیشرو به دلیل ارتباط مستمر و مستقیم با دانش آموز نقش بسزایی دارد.
یک معلم خوب با روش هایی همچون مهربانی، احترام به شخصیت دانش آموز، انجام بازی ها، به کارگیری روش های غیر مستقیم نظیر برنامه های هنری و قصه گویی، پرهیز از سرزنش دانش آموز در مقابل دیگران، دروغ نگفتن، اجتناب از سخنان زشت و حفظ آراستگی ظاهری دانش آموزان را با تعالیم اسلامی و انسانی آشنا کرده و نقشی مهم در تربیت صحیح آنان خواهد داشت.
دانش آموزان در مدرسه پیشرو با جمله ای آشنا میشوند که در دوره تحصیل آن را از معلم خود انتظار دارند که آن جمله عبارت است از :
(( اگر به من درس بدهی، فراموش میکنم اگر مشارکتم بدهی، یاد میگیرم ))
جمله ی بالا کاملا نقش یک معلم در مدرسه پیشرو را نشان میدهد که در مشارکت دادن دانش آموزان علاوه بر اجرای صحیح آموزش کاربردی و اصولی، سلوک مناسب رفتاری نیز را در نظر میگیرد.
