در اصل طرح کیف در مدرسه که ما از سال ۱۳۷۳ برای اولین بار آنرا در ایران اجرا کردهایم، همان سیستم آموزشی نوین است که بعضاً به آن طرح داربست نیز میگویند.
طرح کیف در مدرسه که توسط روانشناسان کودک پرفسور ویگوتسکی و ژان پیاژه تحت عنوان روش آموزش ( داربست ) طراحی گردیده و از سال 1950 میلادی در اروپا و آمریکا اجرایی شده که پیشرفتهای علمی، فرهنگی و اقتصادی امروز آنان حاصل این طرح است.
در این شیوه کلیه مراحل آموزش و یادگیری داخل مدرسه صورت میگیرد و دانش آموزان هیچگونه تکلیف یا مطالعه درسی برای داخل منزل ندارند تا بتوانند از این فرصت برای شکوفایی استعدادهای خویش بیشترین بهره را ببرند.
هدف اصلی این سیستم پرورش دانش آموزان است که در مسیر آموزش شکل میگیرد بگونه ای که هدف از یادگیری دروس کسب مهارتهایی از قبیل تفکر نقادانه، تجزیه و تحلیل، استقلال، مسئولیت پذیری، اعتماد به نفس، توجه و تمرکز، ازبین رفتن اضطراب و استرس، افزایش انگیزه و غیره میباشد.
مفهوم طرح کیف در مدرسه چیست؟
طرح کیف در مدرسه یک رویکرد آموزشی مبتنی بر یادگیری مدرسه محور (School-based learning) است که در آن تمامی فرآیندهای آموزش، تمرین و ارزیابی در محیط مدرسه انجام میشود و دانش آموز تکلیف در منزل ندارد.
این روش بر پایه نظریههای یادگیری سازندهگرایانه (Constructivism) شکل گرفته و هدف آن افزایش استقلال یادگیری، تمرکز در کلاس و کاهش وابستگی به آموزش خارج از مدرسه است.
هدف طرح:
تربیت کودکان خلاق، مسئولیت پذیر، با اعتمادبه نفس همراه با دانش عمیق و گسترده روز است.
ویژگی های طرح کیف در مدرسه:
انجام تمامی امور آموزشی اعم از خواندن و نوشتن و یادگیری غیره در مدرسه و زیر نظر مستقیم فرد متخصص (معلم ) انجام میشود و دانش آموزان کاملاً مستقل و بدون وابستگی تحصیلی به پدر و مادر و معلم خصوصی تربیت شده و موجب ارتقای دقت و سرعت عمل و تمرکز آنان میشود.
دانش آموزان همواره در حال یادگیری هستند و همیشه مطالب یاد گرفته شده را در حافظه دارند و متکی به مطالعه ی شب قبل از امتحان و غیره نیستند.
تعامل سازنده و ارتباط عاطفی بین دانش آموز و والدین به خوبی برقرار است. زیرا امر و نهی به فرزند جهت انجام امور درسی در منزل وجود ندارد.
یادگیری مهارتهای زندگی به جهت داشتن اوقات فراغت به اندازه کافی وجود دارد.
رشد عقلی و مسئولیت پذیری به شکل چشمگیری افزایش مییابد.
برنامه روزانه دانشآموز در طرح کیف در مدرسه
در این طرح، دانش آموزان تمام فعالیتهای آموزشی خود را در مدرسه و طبق برنامه مشخص انجام میدهند:
- شروع روز با مرور دروس
- آموزش مفاهیم جدید توسط معلم
- تمرین و حل تمرین در کلاس
- فعالیتهای گروهی و مشارکتی
- جمعبندی و ارزیابی روزانه
در نتیجه، دانش آموز بدون نیاز به تکلیف منزل، یادگیری کامل و مستمر را تجربه میکند.
تفاوت طرح کیف در مدرسه با روش سنتی آموزش
مهمترین تفاوت طرح کیف در مدرسه با روش سنتی آموزش، انتقال کامل فرآیند یادگیری، تمرین و رفع اشکال به محیط مدرسه است. در روش سنتی، دانش آموزان علاوه بر ساعات حضور در مدرسه، بخشی از یادگیری خود را از طریق انجام تکالیف و مطالعه در منزل ادامه میدهند. اما در طرح کیف در مدرسه، تمامی فعالیتهای آموزشی زیر نظر معلم و در ساعات مدرسه انجام میشود.
در این شیوه، دانش آموزان فرصت بیشتری برای استراحت، ورزش، مطالعه آزاد و یادگیری مهارتهای زندگی دارند. همچنین والدین به جای درگیر شدن با انجام تکالیف درسی فرزند، میتوانند زمان بیشتری را به تقویت روابط عاطفی و رشد فردی او اختصاص دهند.
نقش معلم در طرح کیف در مدرسه تنها انتقال مطالب درسی نیست. بلکه هدایت، راهنمایی و نظارت بر فرآیند یادگیری دانش آموزان نیز بر عهده او قرار دارد. به همین دلیل، مشارکت دانش آموزان در کلاس افزایش یافته و یادگیری به شکل عمیقتر و مؤثرتری انجام میشود.
فواید طرح کیف در مدرسه
افزایش تمرکز در دانش آموزان
طرح کیف در مدرسه با توجه به اینکه تمامی امور آموزشی (درس خواندن و تکلیف نوشتن داخل مدرسه می باشد، باعث میگردد که دانش آموزان از جهت توجه و تمرکز رشد یافته چون تمامی حواس و تمرکز خود را میدانند که باید در کلاس و مدرسه داشته باشند، از طرفی چون هر کاری تحت نظر معلم و در یک زمان مشخص باید انجام بشود دانش آموزان سرعت و دقت در مطالعه و نوشتن را مییابند و سعی نهایی را در انجام آن مینمایند.
بیشتر بخوانید: مزایای نداشتن تکلیف برای دانش آموزان
مشارکت در تدریس
در تدریس به روش کیف در مدرسه به دلیل مشارکت کردن دانش آموزان در روند تدریس و ایجاد پرسش و پاسخ بین تمامی دانش آموزان باعث میگردد دانش آموز متفکر رشد یافته و تجزیه و تحلیل کردن، طرح مسئله را به خوبی یاد بگیرند که این خود باعث میشود دانش آموز احساس توان مندی نموده و دارای اعتماد به نفس روز افزون شوند و همین طور حس ابتکار و خلاقیت در دانش آموزان بسیار برانگیخته میگردد.
کاهش استرس و اضطراب در دانش آموزان
اضطراب و استرس دانش آموزان بسیار کاهش مییابد و آرامش درونی را همواره به همراه دارند و چون میدانند که تمامی کارهای خود را در مدرسه به نحو احسن انجام دادهاند و وقتی به منزل باز میگردند تکلیف برای نوشتن و درس خواندن ندارند و مورد دیگر این است که والدین، دانش آموز وارد تنش به هیچ عنوان نمیشوند و میتوانند به فرزند خود مهر و محبت کنند و روابط سالم و خوبی با فرزند برقرار نمایند و لازم نیست برای درس و تکلیف با فرزندشان مجادله کنند و ناراحت و نگرانی از کم کاری فرزندشان داشته باشند.
ارتقای توان و اطلاعات عمومی
موجب ارتقای دقت، سرعت عمل و تمرکز آنان در کلاس میشود و با توجه به کم ارزش بودن تکلیف درسی انجام شده در منزل، جهت بالا بردن سطح توان و اطلاعات عمومی، برنامه تحقیق و پژوهش به صورت جدی و فراگیر در این مدرسه انجام میپذیرد که با این شیوه، حس ابتکار و خلاقیت در دانش آموزان برانگیخته میشود.
با اجرای (طرح کیف در مدرسه) فرزندان فرصت بیشتری برای انجام امور شخصی و مسئولیت پذیر شدن در خانه را مییابند و کودکی خویش را به خوبی سپری میکنند.
اهداف کلیدی طرح کیف در مدرسه چیست؟
- قابلیت هم اندیشی
- کنترل و نظارت کلاسها
- بالا رفتن تفکر و خلاقیت دانش آموزان
- برپا کردن سیستم تدریس و آموزش پیشرفته
- کنترل و نظارت معلمان بر تکالیف دانش آموزان
- قابلیت استفاده از سامانه اینترنتی و سایتهای کامپیوتر
- جا انداختن طرح آموزش با کتاب الکترونیکی به جای کتابهای کاغذی
کیف در مدرسه پیشرو
(انجام تمامی امور آموزشی اعم از خواندن و نوشتن، حل تمرین در مدرسه)
در طرح کیف در مدرسه دانش آموزان کاملاً مستقل و بدون وابستگی تحصیلی به پدر یا مادر و یا معلم خصوصی، زیر نظر متخصص تربیت شده به شکلی که دانش آموزان در این طرح آموزشی وقتی داخل مدرسه یا کلاس هستند میدانند که تنها محل یادگیری مدرسه میباشد و هیچ منبع یادگیری دیگری (از جمله در منزل) وجود ندارد، لذا باعث تقویت بیشتر تمرکز و توجه در دانش آموز می شود. از طرف دیگر در این شیوه آموزش یکی از موضوعات اصلی که باید در نظر داشت مشارکت دانش آموز در تمامی امور تحصیلی است و معلم نقش راهنمای کلاس را دارد.
بیشتر بخوانید: مدرسه خوب چه ویژگی هایی دارد؟
نتیجهگیری درباره کیف در مدرسه
طرح کیف در مدرسه یکی از روشهای نوین آموزشی است که با انتقال فرآیند یادگیری، تمرین و رفع اشکال به محیط مدرسه، تلاش میکند کیفیت آموزش را افزایش داده و فشار ناشی از تکالیف خانگی را کاهش دهد. در این شیوه، دانش آموزان با راهنمایی معلمان، مفاهیم درسی را به صورت عمیقتر فرا میگیرند و فرصت بیشتری برای استراحت، فعالیتهای خلاقانه، ورزش و تقویت مهارتهای فردی در خارج از مدرسه خواهند داشت.
از مهمترین مزایای طرح کیف در مدرسه میتوان به افزایش تمرکز دانش آموزان، تقویت مسئولیتپذیری، رشد مهارتهای حل مسئله، کاهش استرس تحصیلی و ایجاد استقلال در یادگیری اشاره کرد. البته موفقیت این طرح به عواملی مانند برنامهریزی آموزشی مناسب، حضور معلمان توانمند و فراهم بودن زیرساختهای آموزشی استاندارد نیز وابسته است.
در نهایت، هدف اصلی طرح کیف در مدرسه تنها حذف تکالیف خانگی نیست، بلکه ایجاد محیطی برای یادگیری عمیق، مشارکت فعال دانش آموزان و پرورش مهارتهایی است که آنها را برای موفقیت در تحصیل و زندگی آینده آماده میکند.
سوالات متداول درباره طرح کیف در مدرسه
در این روش، مسئولیت آموزش و انجام تمرینها بر عهده مدرسه است؛ اما والدین همچنان نقش مهمی در حمایت عاطفی، تقویت انگیزه و پیگیری روند رشد فرزند خود دارند.
یکی از اهداف این طرح، انجام کامل فرآیند آموزش و تمرین در مدرسه است. در صورت اجرای صحیح و رفع اشکال مستمر، وابستگی دانشآموز به کلاسهای تقویتی و معلم خصوصی میتواند کاهش پیدا کند.
بله. با حذف تکالیف روزانه در منزل، دانشآموزان فرصت بیشتری برای استراحت، ورزش، مطالعه غیردرسی و یادگیری مهارتهای فردی خواهند داشت.
وجود معلمان توانمند، برنامهریزی آموزشی مناسب، مشارکت فعال دانشآموزان و فراهم بودن امکانات آموزشی از مهمترین عوامل موفقیت این روش آموزشی هستند.
