یادگیری اصول کد نویسی فواید بسیار زیادی دارا است اما اگر بخواهیم دو مورد از اصلی ترین آنها را برشمریم، بایستی بگوییم پس از آن که ما فراگرفتیم چگونه کد نویسی کنیم، از یک مصرف کنندهی فناوری به یک تولید کنندهی فناوری مبدل شدهایم و علاوه بر آن، با یادگیری اصول کد نویسی، ما به حوزهی یکی از پر درآمدترین مشاغل حال حاضر دنیا نیز ورود پیدا کردهایم.
همینطور از مهمترین دلایل توجه کشورهای پیشرفته، به آموزش برنامه نویسی به کودکان و نوجوانان، تاثیرات این علم در ساخت آینده ی کشورها، توانمندی کودکان و نوجوانان و امکان تولید ارزش و ثروت و همچنین تاثیرات روانشناسی این آموزشها بر کودکان و نوجوانان میباشد. در کشورهای پیشرفته بودجه بسیار بالایی برای آموزش کد نویسی از سن ۶ سالگی اختصاص میدهند زیرا اعتقاد دارند که یکی از سوادهای کاربردی دنیای امروز علم کد نویسی میباشد.
لذا ما از سال ۱۳۹۷ در، دبستان پیشرو تربیت کدنویسانی توانمند را در برنامه کاری خود قرار دادهایم.
چرا یادگیری کد نویسی اهمیت دارد؟
کدنویسی علاوه بر تقویت مهارت کد نویسی کودکان و نوجوانان، باعث تقویت مهارتهای حل مسئله، هم فکری و مهارتهای ریاضی میشود، زیرا دانش آموزان با استفاده از بلاکهای کد نویسی برای ساخت بازی و انیمیشن تلاش میکنند تا آنچه مطابق ذهنیت خودشان است بسازند و به جای مصرف گرا بودن، سازنده بودن را بیاموزند.
لزوم اهمیت یادگیری کد نویسی در سنین پایین
در دههی گذشته، بازار کار جهانی به جوانانی نیاز داشت که در استفاده از کامپیوترها مهارت داشته باشند، اما در این عصر، با توجه به آمارهای جهانی، بازار کار به جوانانی نیاز دارد که از سن کودکی و نوجوانی با مهارتهای کدنویسی آشنا شده باشند تا بتوانند در جامعه جایگاه خود را حفظ کنند.
امروزه کمتر بچهای را میتوان یافت که بازی کامپیوتری انجام نداده باشد. در عین حال، خیلی از بچهها هستند که موبایل و تبلت دارند و بخشی از زمان خود را با اپلیکیشن ها سرگرم کننده ی نصب شده روی ابزارهای هوشمند خود سپری میکنند.
بازیهای کامپیوتری هم نقاط مثبت دارند و هم نقاط منفی و در اینجا است که نقش والدین و مدرسه در اثربخش کردن این بازیها دو چندان میشود. در صورتی که نظارتی روی نحوهی استفادهی کودکان از فناوریهای روز صورت نگیرد، بدون شک بچههای ما صرفاً به مصرف کنندگان فناوری مبدل خواهند شد و این یک فاجعه است.
در واقع ما این وظیفه را داریم تا فضایی را برای کودکان (به طور کلی برای هر فرد علاقهمندی از کودک گرفته تا بزرگسال) فراهم سازیم تا بتوانند امتحان کنند، اشتباه کنند، خلاقیت به خرج دهند، ایدههای خود را از بالقوه به بالفعل درآورند و در نهایت راه درست فکر کردن را بیاموزند و یکی از این روشهای ایجاد فضایی برای فعالیتهای ذکر شده، آموزش اصول برنامهنویسی است.
کلاسهای کد نویسی در مدرسه پیشرو
دانش آموزان توانمند دبستان پیشرو در کلاسهای کدنویسی، با بازی سازی و انیمیشن سازی با استفاده از برنامهی بلاکی اسکرچ، با کد نویسی به صورت عملی و در محیطی شاد و جذاب آشنا میشوند.
محیط های کدنویسی که کودکان در آن ها مفاهیم کد نویسی را می آموزند، به شرح زیر میباشد:
- ردهی سنی ۶ تا ۸ سال: اسکرچ جونیور
- ردهی سنی ۹ تا ۱۲ سال : اسکرچ ۳
اسکرچ جونیور چه برنامه ای میباشد؟ آیا کودکان سنین پایین می توانند به راحتی از آن استفاده کنند؟
اسکرچ جونیور یک برنامهی کاملا مصور است، بدین معنا که کودکان مجبور به نوشتن نیستند و تنها با انتخاب پازلها، به نقاشی خود و تصاویر دستور میدهند، حرکت کنند تا انیمیشن خود را بسازند. محیط برنامه اسکرچ جونیور را در تصاویر زیر میتوانید مشاهده کنید:
اسکرچ ۳ چه تفاوتی با اسکرچ جونیور دارد و چه کاربردی دارد؟
اسکرچ ۳ همانند اسکرچ جونیور یک برنامهی بلاکی و مصور است و دانش آموزان این ردهی سنی میتوانند با انتخاب بلاک مورد نظر خود بازی و انیمیشن مورد علاقه خود را بسازند. اما نسبت به اسکرچ مقدماتی یا همان اسکرچ جونیور قابلیتها و کاربردهای بیشتری دارد به این صورت که دانش آموزان باید برای انتخاب بلاکها یا پازلها، مهارت خواندن و نوشتن را فراگرفته باشند. اسکرچ ۳ کمک می کند، انیمیشنهایی پخته تر و پیشرفته تری ساخته شود که همین موضوع باعث جذابیت آن میشود.
نمونه کار های دانش آموزان پیشرو
نمونه انیمیشن ساخته شده توسط دانش آموزان دبستان پیشرو در اسکرچ ۳ را در لینک زیر می توانید ببینید:
https://scratch.mit.edu/projects/582179097
نمونه بازی ساخته شده توسط دانش آموزان دبستان پیشرو در اسکرچ ۳ را در لینک زیر می توانید ببینید:
https://scratch.mit.edu/projects/627021565
برنامهی آموزشی درس کد نویسی برای دانش آموزان دبستان پیشرو، در پایههای مختلف به صورت زیر میباشد:
پایهی پیش دبستانی و اول، گروه سنی ۶ تا ۷ سال:
آموزش پروژه محور انیمیشن سازی مقدماتی، به زبان برنامه نویسی اسکرچ، در محیط اسکرچ جونیور
در این ردهی سنی ضمن آشنایی کودکان با بلاکهای اصلی اسکرچ جونیور، میآموزند تا نقاشیهای خود را در این محیط به صورت داستانی معنادار متحرک کنند و از این رو با به تصویر کشیدن ذهنیت خود هم با مفاهیم کد نویسی آشنا شوند هم به رشد خلاقیت آن ها کمک شود.
پایهی دوم، گروه سنی ۸ سال:
آموزش پروژه محور انیمیشن سازی پیشرفته و بازی سازی مقدماتی، به زبان برنامه نویسی اسکرچ، در محیط اسکرچ جونیور
کودکان ۸ سال، ضمن آشنایی کامل با محیط اسکرچ جونیور و تمامی بلاکهای آن، انیمیشنهای خلاقانه طراحی میکنند و بازی سازی مقدماتی را میآموزند.
پایهی سوم، گروه سنی ۹ سال:
آموزش پروژه محور انیمیشن سازی مقدماتی، به زبان برنامه نویسی اسکرچ، در محیط اسکرچ ۳
دانش آموزان در ردهی سنی ۹ سال، در برنامهی اسکرچ ۳ با بلاکهای اصلی و کاربرد آنها به صورت پروژه محور، از طریق ساخت انیمیشنهای کوتاه آشنا میشوند. پایهی سوم مقدمهی انیمیشن و بازی سازی پیشرفته است و از رو پایهی مهمی میباشد.
پایه چهارم و پنجم، گروه سنی ۱۰ تا ۱۱ سال:
آموزش پروژه محور انیمیشن و بازی سازی پیشرفته، به زبان برنامه نویسی اسکرچ، در محیط اسکرچ ۳
در پایه ی چهارم و پنجم، با توجه به آشنایی کامل با بلاک ها و کاربرد برنامهی اسکرچ ۳، دانش آموزان توانایی لازم برای انیمیشن سازی و بازی سازی پیشرفته را به دست آورده اند و میتوانند با یاری خلاقیت خود طبق آموزشهای فراگرفته شده به ساخت پروژههای پیشرفته تر اقدام نمایند و با مفاهیم برنامه نویسی پیشرفته از قبیل پایتون و غیره آشنا شوند.
لازم به ذکر است، مدرسین کدنویسی دبستان پیشرو، تلاش نموده اند تا تمام محتواهای آموزشی کلاس کد نویسی را با زبانی ساده، گرم و صمیمی ارائه نمایند تا کودکان و دانش آموزان بتوانند از این مبحث مهم نهایت استفاده را ببرند.
هم چنین کلاسهای کدنویسی با تاکید بر تقویت مهارت حل مسئله در دانش آموزان، طوری برنامه ریزی شده است تا آنها با تشخیص مسئلهی خود نسبت به حل آن در بازی یا انیمشن خود اقدام نمایند.
دلایل لزوم یادگیری کد نویسی برای کودکان و نوجوانان
در دنیای پیچیده امروز، انسان برای رفع تقریباً تمامی نیازهای روزمرهاش به دنیای اینترنت وابسته شده است. مطمئناً سهم قابل توجهی از این وابستگی متعلق به کودکان و نوجوانان است. حال که فناوری و ابزارهای دیجیتال به قدری برای آنها جذاب شده است که آنان را از بازیها و فعالیتهای پرتحرک و حتی گاهی از درس خواندن و ورزش کردن دور میکند، بهتر است از این مسئله در جهت آموزش آنان استفاده کرده و با آموزش ساده و روان، کاری کرد که کودکان و نوجوانان ما به جای مصرف کننده محتوا، تولید کننده آن باشند و با مشارکت مراکز نوآوری و شرکتهای دانش بنیان بتوانیم کار در تمامی ساختهای تعلیم و تربیت را برای دانش آموزان برنامه ریزی کنیم.
هم چنین در دبستان پیشرو در راستای حمایت از ایدههای دانش آموزان و تقویت اعتماد بنفس و تشویق این عزیزان تلاش نمودیم تا بتوانند پروژههای کد نویسی خود را در سایت رسمی دانشگاه mit قرار دهند که چند نمونه از این پروژهها را در زیر میتوانید مشاهده کنید :
- https://scratch.mit.edu/projects/628816377
- https://scratch.mit.edu/projects/628805746
- https://scratch.mit.edu/projects/602981681
کودکان و نوجوانان امید این سرزمین هستند، امید است بتوانیم برای توسعه و رشد ایرانمان قدمی هرچند کوچک برداریم.
